Alle projecten waren stuk voor stuk mooie initiatieven en werden met veel enthousiasme ontvangen. Echter er waren twee projecten die met zoveel bezieling en enthousiasme werden gepresenteerd

dat zij onder het publiek veel draagvlak genoten. Studio 0598, een project uit Hoogezand om een studio in te richten waar jongeren samen muziek kunnen maken en opnemen. Zij richten zich voornamelijk op de “Urban”muziekscene. Dan was er het tweede project: De Rijdende Popschool. Een bus, met docent en allerlei muziekinstrumenten aan boord, die langs de dorpshuizen bij de verschillende gemeenten rijdt om muziekles te geven aan kinderen en ze laten spelen in bandformaties.

Het was snel duidelijk dat het publiek de maatschappelijke duurzaamheid belangrijker achtte dan energetische duurzaamheid. Daarnaast waren dit twee culturele projecten. Wellicht dat door de bezuinigingen van het huidige kabinet op cultuur, dat deze twee projecten op meer sympathie konden rekenen bij het publiek.

‘Helaas kan er maar één de winnaar zijn’ en won Studio 0598 met slechts twee biologische aardappellengtes verschil. Daarnaast was Studio 0598 al eerder deze avond in de prijzen gevallen en hadden ze ook coaching van adviesbureau Summersalt gewonnen.

Het project ‘Van Grond tot Mond’ uit Haren won samen met ‘Duurzame Energie voor De Pompel’ uit Overschild de hoofdprijs van €3000. Het project ‘Van Grond tot Mond’ had op een slimme manier verschillende deelprojecten in de buurt aan elkaar gekoppeld en daar één mooi project van gemaakt. De andere winnaar, ‘Duurzame Energie voor De Pompel’, een project waar dorpshuis De Pompel in Overschild door de gemeente wordt overgedragen aan het dorp. Het dorp heeft daarvoor een plan met duurzaamheidsmaatregelen en een opstartkapitaal nodig. Daarnaast kan dit laatste project als voorbeeld dienen om het rest van het dorp ook te bewegen om duurzaamheidsmaatregelen te nemen.

Dan had je nog een winnaar: De Dorpsboekenkast in Froombosch ontving een bijdrage van €1.000. Na het verdwijnen van de bibliotheek en bibliobus zijn alleen nog op grote afstand boeken te leen. In het dorpshuis worden nu door het dorp zelf boekenkasten geplaatst waarin de dorpsbewoners hun oude boeken kunnen zetten.

Na deze inspirerende avond met mooie winnaars, is het duidelijk dat in het huidige economisch klimaat burgerinitiatieven weer meer in opkomst zijn. De avond kent dan ook geen verliezers. De passie waarmee alle projecten zijn opgezet, zullen zeker de kans vergroten dat deze projecten ook zonder prijs gerealiseerd kunnen worden.

Er gaan al stemmen op om deze verkiezing verder uit te bouwen en voor de gehele provincie Groningen uit te zetten. Dit is een mooi streven en zal alleen nog maar tot meer goede initiatieven leiden.

Laat DUDO 2013 maar komen!

Het idee voor deze ‘#RRjong’  was ontstaan op een YURPS- dag, de dag voor Young Urban Renewal Professionals van het landelijke kenniscentrum KEI. KEI organiseert deze dag jaarlijks om stedelijke vernieuwers onder de 35 bij elkaar te brengen. Er zijn workshops en discussies waar rond de 100 jonge dorps- en wijkvernieuwers uit het land actief aan mee doen.

Het geheim van de succesformule is simpel: de leeftijdsgrens die meer en minder ervaren collega’s scheidt. Niet alleen durven de 35–minners meer te zeggen, hardop te twijfelen en te vragen. Ook ontstaat er gezamenlijke energie om nieuwe oplossingen uitdagingen aan te pakken. Zonder dat er meteen een realistische 35-plusser zegt dat ze die oplossing al eens geprobeerd hebben…

Op zo’n landelijke YURPS-dag kwamen vier noordelijke 35-minners met elkaar in contact. Voor dag en dauw stapten zij op hun vrije dag in de trein naar Rotterdam. De dag was inspirerend, leerzaam en – niet onbelangrijk – gezellig. Maar moest dit zo ver weg? Kon dit niet ook noordelijk georganiseerd worden?

Roeg & Roem pakte deze taak op met trainees van het Traineetraject Jong Talent en afgelopen donderdag was het zover: jonge werknemers van gemeenten, corporaties, welzijnsinstellingen, ingenieurs- architectenbureaus of bouwbedrijven uit alle hoeken van het noorden reisden af naar het ICO kunstencentrum in hartje Assen.

Janneke Klijn, actief voor Roeg & Roem en directeur van Wold & Waard trapte af door terug te kijken op de momenten dat zij zelf daadwerkelijk vernieuwend had gewerkt en was gegroeid. Dat waren geen gemakkelijke momenten, daar horen groeikrampen bij. Zij prikkelde de jonge aanwezigen door hen te wijzen op een reflex die zij veel ziet bij jongeren. Namelijk om in een warm, ondiep bad, in plaats van in het koudere, diepe water te springen. Dagvoorzitter Tijmen Hordijk, procesmanager bij KAW architecten en adviseurs en net 35 geworden, bevestigde dit door terug te kijken op zijn sprongen in het diepe. Die kwamen op momenten dat hij bij zichzelf bemerkte dat hij diegene was die zei: “…dit hebben we al eens gedaan.”

Kortom; durf te springen en te spartelen, maar verlies je frisse energie niet!

Met die wijze en soms confronterende woorden, mengden de deelnemers zich om twee workshops te volgen. Fans en supporters van Roeg & Roem verzorgden de workshops.

Tijdens de plenaire terugkoppeling en daarna de borrel, werden er twee conclusies getrokken. Nee, we zijn nooit uitvernieuwd in de dorps- en wijkvernieuwing. En als je dat idee wel hebt, is het tijd om van bad te wisselen. En: Nee, we zijn nooit uitvernieuwd zolang we elkaar blijven ‘bespatten’. Iedereen was het erover eens dat dit een zinnig, bereikbaar en leuk netwerk is dat actief moet blijven. Dus kunnen we ons allen aansluiten bij de Roeg & Roem-groep op linked in en de noord-afdeling van YURPS. Zo blijf je op de hoogte van nieuwe activiteiten zoals de landelijke YURPS-dag elk najaar en volgend voorjaar hopelijk weer een nieuwe RRJONG-dag!

Tenslotte nog een aankondiging voor de verschillende 35-plussers die klaagden over leeftijdsdiscriminatie: in mei organiseert Roeg & Roem weer een kRoegdiscussie, dit keer staat de themavraag van #RRjong ‘Uitvernieuwd?’ opnieuw centraal. We hopen op een mix van sprekers en publiek van alle leeftijden!

Uitnodiging Krimpcafé on tour – van krimp naar kwaliteit

Wie voor mooie voorbeelden van spontane gebiedsontwikkeling alleen maar kijkt naar de stedelijke gebieden in het midden en westen van ons land, ziet een prachtig initiatief over het hoofd: Wongema, a home at the end of the world.

Hornhuizen, een dorp van ongeveer 200 inwoners in gemeente De Marne, Noord-West Groningen. Een oud dorpscafé op een prominente plek, in een kern van niet meer dan vijf straten. Gered van de sloop

door Stichting Wongema. Omgetoverd tot een werkplek voor (kunst- en ontwerp)onderwijs en een tijdelijk onderkomen voor ontwerpers, kunstenaars, schrijvers en vergaderaars. Daarnaast is het een weekendaccommodatie voor wie maar wil en een dorpscafé met een eigen cultureel programma . Motor achter de stichting is Erik Wong, grafisch ontwerper en docent-coördinator aan de Gerrit Rietveld Academie. Wong is vastberaden er een plek van te maken waar creativiteit opgestuwd wordt door de rust van het dorp en haar omgeving.

Hoewel het potentieel aan gebruikers beduidend minder voor het oprapen ligt dan in de stedelijke gebieden, heeft een krimpgebied als De Marne juist dit soort initiatieven keihard nodig om de leefbaarheid op peil te houden. Gemeente De Marne mag zich gelukkig prijzen met het initiatief en het niet aflatende enthousiasme waarmee Wong zich door de ontwikkeling heen heeft geworsteld. Want dat zo’n project moeilijk van de grond is te krijgen in deze uithoek van ons land, dat is hem inmiddels wel duidelijk geworden. Eigenlijk wel schrijnend in een tijd waarin particulier opdrachtgeverschap en spontane gebiedsontwikkeling van beleidsmakers tot gebruikers geprezen wordt.

Typisch voor spontane gebiedsontwikkeling is het startpunt: niet een vastomlijnd en tot in detail uitgewerkt plan, maar het rotsvaste geloof dat er kansen liggen om je ideeën werkelijkheid te laten worden. Meer een kwestie van intuïtie dus, dat je vertelt dat je met je ideeën op de goede weg zit. Omdat het eindplaatje vooraf nog niet duidelijk was, heeft Wong voor de realisatie van zijn idee nogal moeten zoeken. Naar de juiste mensen en voldoende middelen. Een harde dobber en een kwestie van een hele lange adem, zeker voor iemand die zijn eigen ontwerpbureau combineert met het docentschap en die voor zijn woonplaats reist tussen Hornhuizen en Amsterdam. Niet zelden doen de trekkers van spontane ontwikkelingen het er `gewoon even naast`.

Het enthousiasme bleek moeilijk aan te wakkeren bij corporatie en gemeente. De risico’s te groot, dus bereidheid of mogelijkheid tot investeren was nihil. Terwijl dat risico nu juist een vast gegeven is in spontane gebiedsontwikkeling. En in de ondersteuning daarvan ligt het nieuwe marktmeesterschap dat wordt beschreven in Compendium for the Civic Economy. Wie echt ruimte wil laten voor toeval, heeft aan de voorkant van een project per definitie te maken met gaten in de exploitatie en andere onzekerheden. Onzekerheden die gaandeweg de ontwikkeling ingekleurd kunnen worden, als de spontaniteit steeds meer vorm krijgt.

Wong vond uiteindelijk Stichting DBF, kenniscentrum voor leefbaarheidsprojecten in Noord-Nederland, bereid het pand aan te kopen. Samen met hen bedacht hij een plan voor de verbouw van het oude dorpscafé. Stichting Wongema werd opgericht. Zij huren het pand van DBF en exploiteren het. Er is een website gebouwd en er zijn diverse activiteiten in gang gezet om de ideeën achter Wongema wereldkundig te maken. Met kleine stappen: ook dat hoort bij spontane gebiedsontwikkeling. En er is gezocht naar geld. Naast investering van eigen middelen is er door Erik Wong gezocht naar financiers, om Wongema van de grond te krijgen. Stichting DOEN heeft Wongema wat geld te geven. En De Rietveldacademie, de Design Academy uit Eindhoven en de TU Delft hebben de ideeën omarmt en een afnamegarantie van ruimten voor onderwijs afgegeven voor twee jaar. Ondertussen is de organisatie achter Wongema opgetuigd en is de plek ingericht.

Wongema is nu een paar maanden een feit. Wong verbindt een krimpgebied aan stedelijke potentie, ver over de provinciegrenzen heen. En hij verbindt onderwijs en dagelijks leven in een nieuwe plek waar hectiek en rust en ruimte samen worden gebracht. Wongema in Hornhuizen: a home at the end of the world.

Een goede buur…

Met elkaar de buurt netjes en gezellig houden: een dagelijks onderdeel van het leven van ons, buurtbewoners. Hoewel de ene buur het belangrijker vindt dan de ander in wat voor buurt hij woont, heeft iedereen belang bij redelijk contact met zijn buren. Toch fijn, als er een oogje op je fiets wordt gehouden wanneer je een weekend weg bent, je eens je verjaardag kunt vieren zonder direct de boze buurman op de stoep te vinden, of je misschien wat eenzaam bent en je buurvrouw af en toe een kop koffie komt drinken.

Niets gaat vanzelf

Toch gaat dit contact vaak niet vanzelf. Wat me opvalt in mijn werk bij Woningcorporatie Nijestee, is hoe vaak wij worden gebeld door (boze) buren die elkaar een boodschap willen doorgeven (‘zeg hem dat ie zijn hond niet alleen thuis laat!’ of ‘kunnen jullie een briefje in de portiek ophangen met de vraag of men de trap ook eens veegt?’). Blijkbaar is de drempel soms hoog, en vinden mensen het gewoon best spannend om elkaar ergens over aan te spreken.

Nijestee helpt mee

Om het onderlinge contact makkelijker te maken, heeft Nijestee een aantal projecten opgezet. Ook wijzelf steken hierin onze handen uit de mouwen, wij zijn immers ook een partij in het samen netjes houden van de buurt. Ons motto bij deze projecten is ‘hou het klein, simpel en dichtbij’. Dit sluit naar ons idee het beste aan op het eigenbelang van buurtbewoners: het blijft op deze manier leuk en behapbaar om je ergens voor in te zetten. Enkele voorbeelden:

Pimp je portiek

Een van onze meest succesvolle projecten op dit gebied is Pimp je Portiek: een project waarin bewoners samen met kunstenaars hun portiek opknappen. Bewoners zorgen voor het plan en de uitvoering, de kunstenaars voor de artistieke input. Nijestee zorgt voor de basis (een extra verfbeurt, het leveren van materiaal, het helpen organiseren en betalen van het project). Na afloop van de projecten wordt er samen een openingsfeestje georganiseerd. Er bleek enorm veel animo: inmiddels zijn er negen portieken opgeleverd en zijn er nog dertien projecten in uitvoering. De aanvragen blijven binnenstromen. Deze zomer wordt het project afgesloten met een fietstocht langs alle portieken. Ook komt er een digitale folder, met alle kunstprojecten en verhalen van bewoners nog eens op een rij. Houd de Roeg & Roem site in de gaten voor updates!

Vuurkorfgesprekken, de Droomfabriek en de Buurtbattle

Andere projecten waarin we samenwerken met bewoners staan op onze website onder Ruimte voor Bewonersinitatieven. Zo organiseren we op aanvraag van bewoners Vuurkorfgesprekken, organiseren we dit voorjaar een Buurtbattle samen met FC Groningen en openden we op verzoek van bewoners ‘de Droomfabriek’ (project Andere KOEK). Ondertussen werken we alweer aan de voorbereiding voor nieuwe projecten, zoals ‘Trotse Tuintjes’ en ‘Koffie & co’.  Meer daarover lees je binnenkort op onze website, Twitter of Facebook.

Andere leuke voorbeelden?

Vind jij het ook moeilijk om je buren ergens over aan te spreken? Of is dit bij jullie juist geen probleem? Wat doen jullie in je straat, om de buurt samen netjes en gezellig te houden? Deel het met ons via www.roegenroem.nl. Ik ben benieuwd!

‘Schaal maakt niet uit’, zei Buijs. Als je de oude bestuurders maar niet laat zitten. Van Veen zag het wat genuanceerder. Over het algemeen zijn klanten na een fusie minder tevreden, de afstand wordt groter, en de beloofde kostenbesparingen doen zich nagenoeg nooit voor. Bovendien, na een fusie zijn er bijna altijd meerdere reorganisaties, en daar worden medewerkers en huurders ook niet vrolijk van. ‘In het bedrijfsleven mislukt driekwart van de fusies, wist Allers. Als gemeenten fuseren dalen de kosten, althans in het eerste jaar na de fusie. Daarna zijn ze snel weer op het oude niveau of erboven. Bij corporaties opereren de directeuren na een fusie ‘strategischer’: meer aandacht voor vastgoedontwikkeling (en de volgende fusie!), en minder voor het gewone werk.

Toch is fuseren soms verstandig, legde Buys uit. Bij Lefier bijvoorbeeld is dankzij de fusie van het rijke Emmen met het arme Groningen de organisatie als geheel nu goed gezond. Van Veen: ‘Maar de huurders is niets gevraagd. Wat hebben zij eraan? Dat is nog nooit met een voor- en nameting onderzocht. Wat we wel weten is dat na een fusie de huren altijd sneller omhoog gaan dan ervoor.’

‘Goed bestuur en scherp toezicht, dat is cruciaal’, benadrukte Buys nog maar eens. Nee, geen oldboysnetwerk, vond ook Van Veen. ‘Maar wat is eigenlijk de ideale grootte voor een corporatie?’, klonk ineens vanachter de inmiddels lege bordjes worst en kaas. ‘Bij cateringbedrijven ligt het op 40.000 maaltijden per dag’, wist Buijs, ‘maar voor coporaties is het nog nooit onderzocht. ‘Nog even geduld, besloot Allers, ‘wij zijn ermee bezig.’

Vergrootschaliging. Die is (ook) in de volkshuisvesting aan de orde van de dag. Hoe beïnvloedt de schaal van organisaties in de dorps- en wijkvernieuwing de leefbaarheid?  Wat zijn valide argumenten vóór resp. tegen vergrootschaliging en welke argumenten worden ten onrechte vaak opgevoerd? Wat zijn de gevolgen, voor bewoners, stakeholders, medewerkers? Hoe is een en ander te zien tegen de achtergrond van de ‘krimp’? Wie zijn de winnaars, wie de verliezers?  Roeg & Roem, dat overigens niet meedoet aan deze trend en zelfstandig en eigenzinnig doorgaat, slingert graag de discussie aan!

Wij doen dit onder bezielende leiding van kRoegbaas Roelof Otten.

Op de bar staan:
- Cees Buys, interim-bestuurder Lefier
- Prof. dr. Maarten Allers, hoogeleraar economie van decentrale
overheden en directeur van COELO: centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden.
- John van Veen, senior adviseur bij Woonbond Kennis- en Adviescentrum

Natuurlijk spelen er feiten mee zoals de marketingbudgetten en de aantrekkelijkheid van de producten. Een Apple iPad ziet er een stuk beter uit dan een Jonagold appel en je kunt er meer mee, het geeft je een hip imago en zal de iPad ook makkelijker verkopen. Maar is een gezond, fit lichaam niet hip?Als we even met onze gedachten bij de appels blijven, waarom geven we €500, – uit aan een Apple product maar geen €0,25 aan een gezonde appel? Zou de publieke sector meer moeten/kunnen overnemen van de commerciële marketing? Zouden we door het toepassen van de marketingtheorie gedragsverandering duurzaam kunnen laten plaatsvinden? Of zijn er andere aspecten voor nodig?

Binnen de publieke sector/ het sociale domein is marketing geen natuurlijke keuze maar in veel gevallen wel goed toepasbaar. Misschien kan sociale marketing een uitkomst bieden.

In diverse landen om ons heen en verder weg is dit al een ver ontwikkelde methodiek voor de publieke sector. Sociale marketing is een methodiek gericht op collectieve gedragsverandering in de publieke sector en heeft als uitgangspunt het probleemgedrag.

Doelgroepsegmentatie, inzicht in de drijfveren van de doelgroep die je wilt bereiken is het onderdeel wat bij sociale marketing wordt toegevoegd aan de marketingtheorie. Gedragstheorieën, waarom doen mensen wat ze doen en hoe kun je ze geleidelijk tot het gewenste gedrag bewegen, is wat nog te weinig gebeurd in de publieke sector. Van oudsher wordt voorlichting ingezet, want: “als we ze vertellen hoe het moet, dan DOEN mensen het toch?”.

Nee dus. Want mensen zijn geen rationele wezens. Dus vanuit het begrijpen van je doelgroep, een marketingmix inzetten om te zorgen dat de doelgroep het gewenste gedrag gaat vertonen.

Een succesvol voorbeeld uit Brent (bij Londen), Engeland.

In 2006 waren de kosten voor de gemeente Brent £450,000 voor het schoonmaken van de graffiti in de straten. Een vermindering van deze kosten was zeer gewenst en door een goede samenwerking van diverse agentschappen is er onderzoek gedaan naar de drijfveren van verschillende doelgroepen:

•   de jongeren die de graffiti maakten
•   de slachtoffers van het graffiti vandalisme 
•   en de plaatselijke bewoners.

Uit dit onderzoek bleek het volgende:

Wie zijn de graffitivandalen: een groep graffitivandalen is meestal samengesteld uit mannen tussen de 13 tot 17 jaar die uit een kansarm milieu komen en hebben een geschiedenis van familiaire problemen. Wanneer gebeurt het: graffiti vandalisme vindt voor het merendeel plaats in de zomermaanden. Waarom doen ze het: graffiti vandalisme geeft jongeren een kick, ze kunnen tenslotte gepakt worden. Ook wordt graffiti als “cool” bestempeld.

Op basis van de deze inzichten is een programma opgesteld met diverse activiteiten. Deze activiteiten bestonden uit de afleidingsmanoeuvres en verandering van de wetgeving. 

•      Het gezamenlijk maken van kunst in publieke ruimtes
•      Workshops over “street art” met een competitie element
•      De wetgeving voor de verkoop van verfspray is aangepast, de sprays mogen niet meer verkocht worden aan minderjarigen.

Het resultaat? Op dit moment zijn er 40 daders aangehouden en er is een duidelijke vermindering van de hoeveelheid graffiti in de straten van Brent. Naast een kostenreductie voor de gemeente, wonen de plaatselijke bewoners nu ook in een prettigere leefomgeving. De succesfactoren bij dit project waren onder andere:

• Het direct contact maken met de doelgroep in een vertrouwde omgeving (de school)
• Kunstenaars (rolmodellen) die de graffitivandalen direct aanspreken
• De samenwerking tussen de verschillende agentschappen

Sociale marketing:

Gedragsverandering moeilijk? Ken je doelgroep echt, denk als een
marketeer en verkoop het maatschappelijk belang als zeep!

Op welke manier kan sociale marketing toegepast worden in de dorps- en wijkvernieuwing?

In de dorps- en wijkvernieuwing is er ook gedragverandering die je wil nastreven als corporatie of overheid. Zoals duurzamer verbruik, minder overlast, doorstromen naar een starterwoning, een schonere woonomgeving. Op welke manier kan sociale marketing toegepast worden in de dorps- en wijkvernieuwing?

Pleuni Boelaars en Marian van Voorn zijn werkzaam bij STAMM, een adviesbureau voor de sociale sector in Noord Nederland.  Zij verzorgen een van de workshops op 8 maart 2012 tijdens het Roeg & Roem & Jong.  Kijk ook op www.sociale-marketing.com