In Tzummarum is woningcorporatie Wonen Noordwest Friesland eigenaar van voormalig schoolgebouw ‘de Haven’. Tzummarum is met ruim 1400 inwoners één van de grootste dorpen in de gemeente Franekeradeel. Het dorp heeft een actief verenigingsleven en een ruim aanbod aan voorzieningen. Maar door vertrekkende winkeliers is er toenemende leegstand in het centrum. Een aantal jaar geleden heeft Wonen Noordwest Friesland het voormalige schoolgebouw overgenomen van vereniging dorpsbelang Tzummarum/Firdgum met als doel de locatie te ontwikkelen voor woningbouw. Als gevolg van de krimp en de economische ontwikkelingen is dit niet langer een haalbaar plan. Het gebouw wordt nu slechts gebruikt door één vereniging en heeft dringend onderhoud nodig. En dus staat Wonen Noordwest Friesland voor de vraag: wat gaan we met dit gebouw doen? Met daarbij als belangrijk uitgangspunten: hoe doen we dat zorgvuldig in samenspraak met het dorp en hoe voorkomen we dat een rotte kies ontstaat.

Welke kansen zijn er voor herbestemming van karakteristieke gebouwen? En welke betekenis hebben ze voor de identiteit voor dorpen? Bauke Tuinstra van TWA architecten inspireerde ons met een reeks mooie voorbeelden in zijn inleiding. Welke gebouwen zijn beeldbepalend? Is dat de kerk met herkenbare kerktoren? Of wordt een dorp herkend aan de bouwval in het centrum? En wat is de invloed van een entree naar het dorp via het bedrijventerrein? Een belangrijke conclusie voor deze casus: sluit met het plan aan bij de bestaande omgeving en de identiteit van Tzummarum.

Aansluitend op het verhaal van Bauke Tuinstra werd de casus door de deelnemers in een breder verband geplaatst: welke kansen en bedreigen zijn er voor het gebouw, het dorp en de regio. Benoemde kansen zijn de mogelijkheden voor recreatie in het prachtige wadden gebied, de vraag naar zorg en de goede bereikbaarheid en nabijheid van Amsterdam. Ook het actieve verenigingsleven in het dorp, de twee prachtige kastanjebomen op het terrein van de school, de lichtinval en de emotionele waarde van het schoolgebouw kwamen in de verschillende groepjes terug als ‘unique selling points’. Maar het gebouw is niet bijzonder, het ligt niet op een bijzondere plek en er zijn op dit moment geen bijzondere initiatieven voor het gebouw. Dus rekening houdend met de krimp en de verwachtte toename van leegstand, is dit dan het gebouw dat je wilt laten staan? Oftewel, sluit de optie sloop niet uit.

In de tweede ronde van de snelkookpansessie werkten de deelnemers de analyse uit in een concreet voorstel. Hier kwamen zowel mooie procesmatige als inhoudelijke plannen uit voort:

- Zet het gebouw te koop en stel een heldere termijn vast voor het uitwerken van een plan in samenwerking met de dorpsbewoners en de gemeente.

- Bewaar het gebouw voor de ‘tussentijd’ en knap het low-budget op. Dit zou het dorp zelf kunnen doen of als leerwerkplaats in samenwerking met een onderwijsinstelling.

- Zet het gebouw landelijk in de markt en maak gebruik van ludieke acties

- Onderzoek de mogelijkheden voor een combinatie van kunst en zorg

- Na dit jaar geen koper en geen haalbaar plan? Dan optie sloop.

- Máár: als je sloopt, maak dan vooraf een plan voor de toekomst.

- Wat zou zo’n plan kunnen zijn? Creëer een plek voor ontmoeting met groen en een multifunctionele muziekkoepel. Zorg voor een duidelijke meerwaarde.

Genoeg ideeën dus voor eigenaar Wonen Noordwest Friesland om dit gebouw een laatste kans te geven en voldoende energie in het dorp om hierover mee te denken. En daarmee zit de belangrijkste les van het labLOKAAL – zowel in Tzummarum als in Tweede Exloërmond -  misschien wel in de vorm van de bijeenkomst zelf: ga LOKAAL en gooi het denkproces OPEN!

Word wakker! Nijestee levert alleen dit jaar al op in Groningen:

• Courtine – 31 koop- en 32 huurwoningen in de binnenstad, waarvan 17 voor mensen met een ernstige lichamelijke beperking, verenigd in Schots en Scheef
• Mijn Plek – 8 koopwoningen en 14+2 appartementen voor jongeren met een autistische spectrum stoornis, begeleid door de JP van der Bent Stichting
• De Borch – 16 huurwoningen voor verslaafde ouders met kinderen, begeleid door VNN
• Klein Corpus – 40 huurwoningen, 3 koopwoningen, met een school, een multifunctioneel centrum, een sportzaal en een kinderdagverblijf
• Planck, jongerentoren – 135 sociale huurwoningen voor jongeren
• Hofstee de Grootkade – 136 sociale huurwoningen voor jongeren

Neus maar even rustig tussen de links… En dat is nog maar één corporatie… Dus, afrasteren en in de tang houden? U gaat ons missen. Die mensen met een lichamelijke beperking, autisten, verslaafden, scholieren en jongeren gaan ons missen. Gaan onze projecten missen. Enne, geen dank. Daar zijn we voor.

Van landgoed Verhildersum gingen de laarsjes door naar Erik Wong van Wongema. Een bijzondere plek in Hornhuizen. Vooral bijzonder door zijn functie! Het combineert een dorpscafé met werken, leren en verblijven. Daarnaast is er uitgebreid cultureel programma.

De laarsjes van Roeg & Roem mochten een aantal activiteiten in Wongema bijwonen. Zo gingen ze naar ‘Beamclub Wongema’. Iedere maand worden drie films getoond rond een thema. Ook gingen de laarsjes naar een Spaans (verjaardags)feest. Het Spaanse Cobla-orkestje ‘De Cobla’ logeerde in Wongema vanwege een repetitieweekend en trad in ruil voor gratis verblijf een avond op.

Een bijzondere aanwinst voor Noordwest Groningen. Bekijk voor meer info de site voor de laatste ontwikkelingen of breng een bezoek!

Anne Makkink: krimp of kans?

Door sloop van woningen is de krimp nu ook zichtbaar in Tweede Exloërmond. Hierdoor ontstaan trapveldjes waar eens de woningen stonden. Als rotte kiezen in een mooi gebit. Wat moeten we ermee doen? Dit is de vraag vanuit Woonservice.

Tijdens labLOKAAL is er met gemeente, bewoners en professionals gekeken naar deze veldjes. Elk team zag deze plekken als kansen voor het dorp. Daarnaast was er ook overeenstemming over dat de bewoners zelf met invullingen zouden kunnen komen. Gemeente en/of woningcorporatie faciliteert en de bewoner beheert. Eén veld een skatebaan, de ander een rozentuin, weer een andere een Jeu de boules baan: Elke plek zijn eigen karakter. Misschien brengt dit de bewoners wat dichter bij elkaar? Het maakt in ieder geval de levendigheid van Tweede Exloërmond zichtbaar. De ingevulde trapveldjes vormen samen het billboard. Iedereen wil vervolgens in Tweede Exloërmond wonen!

Tja, we zijn met z’n allen heel goed in het bedenken van functies en het opzetten van participatieplannen om deze gaten op te vullen, maar waarom eigenlijk? Ik vraag mij af waarom meer ruimte en lucht in het dorp een probleem is. Zoeken we met z’n allen niet teveel naar behoeftes die er niet eens zijn? Waarom geven we het landschap niet weer wat vierkante meters terug? Breng het landschap het dorp in! Laat er de schaapjes grazen of laat het maïs groeien. Lijkt me spannend en mooi tegelijkertijd.

Succes Tweede Exloërmond!

Mark Sekuur: Lokaal gedragen is lokaal ontwikkeld!

Het verhaal van Tweede Exloërmond: een vliegende ontwikkeling van woeste natuur naar bedrijvige veenontginningen met haar karakteristieke lintdorpen. Heden ten dage staat de ontwikkeling van het dorp echter vooral in het teken van bevolkingskrimp.

Een algemene oplossing om bevolkingskrimp te voorkomen kan niet gevonden worden. Het is juist van essentieel belang om plekspecifieke oplossingen te bedenken die de leefbaarheid van het dorp waarborgen. Een van de dingen die in Tweede Exloërmond voorkomen moet worden is de verpaupering van leegstaande woningen; een lintdorp dat vol met rotte kiezen staat is geen gezicht!

Het dorp heeft inmiddels een aantal grasveldjes die zijn ontstaan na de sloop van huizenblokken. Met respect voor lokale dorpskarakteristieken zijn er tijdens de snelkookpansessie van LabLOKAAL diverse oplossingen voor deze gebruiksarme plekken bedacht. Centraal gedachtengoed in één van de brainstormgroepen was het respecteren van de karakteristieke lintstructuur én het betrekken van inwoners en ondernemers bij de planontwikkeling, nog voordat de sloop aanvangt. Het belangrijkste aandachtspunt hierbij: bestuurders moeten geloven én vertrouwen in de kracht van de omwonenden; laat ze de plannen daarom zelf ontwikkelen! Het adoptieveldje wordt vervolgens geboren waar (binnen miniem vastgestelde regelkaders) mooie lokale ontwikkelingen kunnen ontstaan. Vanuit de kracht van de omwonenden is er ontzettend veel mogelijk: een plaatselijke energiecoöperatie die een veld volzet met hoogst innovatieve zonnepanelen, een praktisch (en hondenpoepvrij) trapveldje voor de kinderen of een tijdelijke natuurijsbaan die is aangelegd door de plaatselijke boer.

Het is tijd voor een nieuw hoofdstuk in de biografie van Tweede Exloërmond. Een hoofdstuk dat door de omwonenden geschreven wordt en waarin de plekspecifieke oplossing centraal staat!

Twee visies, twee richtingen. In de volgende blog over labLOKAAL Drenthe meer over de visie van de bewoners die deelnamen aan het labLOKAAL en..  hoe gaat Woonservice hier mee verder?

Het idee van deze guerrilla actie ontstond tijdens de borrel van Roeg & Roem & Jong. De blog over openbare ruimte van Mark Sekuur, de speelworkshop van Nynke Vos en het feit dat (toen) rokjesdag er aan zat te komen bracht ons op het plan een plek vol te stoepkrijten met vrolijkheid en zo de openbare ruimte in het zonnetje te zetten. Want, gastvrije openbare ruimte maakt ontmoeting en interactie mogelijk en zorgt voor een levendige en aantrekkelijke stad!

Om half 4 stonden Mayke en ik op de Grote Markt. We zetten de spullen neer en plakten op ‘hoeken’ de flyer op de klinkers. Met een touwtje, krijt en een beetje handigheid zetten we de eerste vormen neer. Voorbijgangers kijken direct al om. Met de komst van de ‘aanjagers’, die de actie ook volop hebben gepromoot via facebook en twitter, kwam er schot in. In een rap tempo veranderde de markt in een bloemenzee. Winkelend publiek sloot aan en kinderen waren helemaal blij dat ze ook mee mochten doen.

Even over half 5 werd de lucht wat donkerder….. Een dame zei nog tegen ons: ‘over tien minuten komt een stortbui’. Jammer! Maar we wisten dat het spannend zou worden. Desalniettemin hebben we bij veel mensen een glimlach op het gezicht getoverd. En wat een resultaat met drie kwartier stoepkrijten!

Een geslaagde actie! En zeker voor herhaling vatbaar, niet alleen omdat we nog voldoende stoepkrijt over hebben. Dus ken jij een plek die ook wel wat ‘opfleuring’ kan gebruiken? Laat het ons weten!

Wil je meer foto’s zien van de actie? Ze staan op onze facebookpagina. Heb je zelf nog foto’s? Mail ze naar info@roegenroem.nl dan plaatsen we ze erbij.

De laarsjes mochten zowaar met cultureel erfgoed op de foto! Lenny Bulthuis heeft Landgoed Verhildersum vastgelegd. Een belangrijke schakel tussen heden en verleden in de regio, met in het centrum de enige overgebleven borg in De Marne.

Het landgoed vertelt het verhaal van de adel in relatie tot de boerenstand, het verhaal van bloeien en verwelken, van zaaien en  oogsten, van eb en vloed. Kortom: het verhaal van de cyclus van het leven. Je ontdekt er niet alleen hoe interessant, rijk en smaakvol het plattelandse leven was. Maar ook hoe interessant, rijk en smaakvol het plattelandse leven vandaag de dag nog is.

Landgoed Verhildersum vormt het hart van een beloftevolle en vernieuwingsgezinde regio die onnoemelijk veel appetizers, toetjes en hoofdgerechten te bieden heeft. En voor wie er eenmaal van geproefd heeft, smaakt het gebied als vanzelfsprekend naar meer.

Inmiddels draait het landgoed alweer op volle toeren. Dankzij de inspanningen van een aantal vaste medewerkers en heel veel vrijwilligers.

Meer foto’s zien? Ze staan op onze facebookpagina

Is er in deze tijd van crisis en faillissementen nog een weg terug naar nieuwe kansen, naar innovatie, naar groei? Die is er zeker! Vereist: burgers en ondernemers die de handen ineen slaan en uitgaan van de dorpse ambitie.

Want in de dorpen in onze regio leeft het ondernemerschap. Het genereert inkomsten voor de gemeenschap. Het creëert banen. Het brengt veerkracht en houdt het dorp levendig.

Ondernemers pakken in de dorpen en de regio datgene op waar zij verdienste in zien. Zo ontstaat lokaal die bedrijvigheid waar behoefte aan is of waar energie in zit. Die bedrijvigheid, die ondernemingen noemen we dorpse topsectoren. Zo is in Groningen en Drenthe het MKB verantwoordelijk voor respectievelijk 75% en 77% van de banengroei!

Zomaar een greep uit de toolbox “versterken van ondernemerschap”.

• Vraag ondernemers waar ze vrolijk van worden, waar ze mee worstelen, peil hun ambitie. Een enquête onder ondernemers levert veel op. Low profile enquêteren geeft weliswaar een lage respons, maar hoe erg is dat? Bij de ondernemers die reageren zit energie. Met hen kun je verder in het dorp of de wijk. Ontdek huisvestingswensen, vind ondernemers die willen innoveren, bedrijven die op zoek zijn naar personeel.
• De Ondernemersvereniging is goud waard. Richt zo’n club op of maak hem krachtiger. Belangen behartigen, samen naar de wethouder, acties coördineren, focus aanbrengen in het streven naar een krachtige lokale economie.
• Breng ondernemers in dezelfde branche bij elkaar. De drie klussenbedrijven die elkaar niet kennen brengen ieder voor zich alleen kleine offertes uit. Samen kunnen ze ook grotere offertes aan.
• Kennis van ondernemers delen: twee weten meer dan één. Of gezamenlijk een kennisinstituut inschakelen. Samen is het soms makkelijker om de weg naar de RUG, Stenden, Hanzehogeschool of de ROC’s te vinden.
• Versterk het dorpscentrum. Geef de supermarkt een boost. Denk aan nieuwe producten, extra diensten, voeg een wekelijkse warenmarkt toe die naast de supermarkt neerstrijkt, voeg nieuw ondernemerschap en nieuwe (publieks)functies toe rondom de winkel. Leegstand kun je aanpakken met ideeën uit het dorp.
• Vind ZZP-ers die al lang balen van hun zolderkamertje. Of die naast de klusbus ook graag een bescheiden kantoorruimte willen. Misschien zijn ze op zoek naar een plek waar ze andere ZZP-ers kunnen ontmoeten en klanten kunnen ontvangen. Koop de leegstaande basisschool met tien ondernemers. Voorkom een verpauperd gebouw  of een heel duur grasveldje. Creëer een ondernemerscentrum.

Kansen genoeg. Begin vandaag met bruisen!!

Dit is de tweede blog in de serie Wijkeconomie van Jan van der Bij van Stamm waarin hij dieper ingaat op de vijf pijlers van de wijkeconomie.

De ‘Innovate or die’ quote is dus afkomstig van Jempi Moens, eigenaar van adviesbureau Fresh
Forward. Hij legt uit wat een ‘zombieconomie’ is en het tegenovergestelde: ‘de betekeniseconomie’ die eigenlijk al bezig is. Om hierbij aan te sluiten en niet ten onder te gaan, moet je wel innoveren!

Het tweede punt waar Mariëlle haar inspiratie vandaan haalt is de must read: ‘Society 3.0’ van Ronald van de Hoff. Hoe kan het zijn? Maar ook: hoe is het al? Daarna kwamen we bij Douglas Rushkoff, aan wie Tegenlicht een aflevering wijdde. En ja, zeker een must see! Wie je ook echt op moet zoeken is Simon Sinek, één van de andere inspiratiebronnen van Mariëlle. Je vindt hem wel op TED !

De laatste inspirator die ze noemde waren jij en ik. Het gebeurt NU! Dus begin bij jezelf want: ‘Ik kan anderen niet veranderen, ik kan alleen mijzelf veranderen’. Fantastisch hierbij was het filmpje over innovatief leiderschap: ‘Leadership lessons from a dancing guy’. Ik vond vooral deze heel inspirerend.

Misschien moet ik even de situatie schetsen. In de voormalige gevangenis van Leeuwarden ‘de
Blokhuispoort’ kwamen jonge wijk- en dorpsvernieuwers uit Friesland, Drenthe en Groningen bijeen. Langs een café, wat ateliers, kunstwerken en festival-wc’s kwam je uiteindelijk in een lange gang tussen cellenblokken terecht. Op klapstoeltjes luisterden we naar Mariëlle en aten we onze lunch. Niet alleen de sprekers en de workshops, maar ook zeker de omgeving was inspirerend.

Na de start verspreidden we ons, naar de workshops in de cellen. Als eerste ging ik naar ‘Leegstand? Kansen benutten!’ van Martin Cnossen. Om eerlijk te zijn was deze workshop anders dan verwacht, maar zeker interessant. Ik hoopte meer te weten te komen over hoe je de vele leegstaande panden en inwoners, jonge ondernemers met fantastische ideeën, bij elkaar brengt. Waar liggen de kansen voor jonge creatievelingen? Martin Cnossen is directeur van Stichting DBF, dat zich bezig houdt met leegstand in krimpgebieden. Martin vertelde over hun werkwijze waarbij het doel is leegstaande panden te verhuren en op te knappen om ze uiteindelijk weer terug in de markt te zetten. Interessant zoals gezegd, maar anders dan verwacht en de interactie miste. In mijn beleving was het meer een masterclass.

Tijdens de workshop zag ik af en toe een flits van jonge ambtenaren en buurtwerkers op de gang die verstoppertje speelden. Helemaal niet vreemd, deze mensen deden gewoon mee aan de workshop ‘Spelen op de werkvloer’ van Nynke Vos. Sommigen vonden snel het kind in zich, anderen bleven toch wat stijf, totaal uit hun comfort zone gerukt. Leuk om te zien, en te doen lijkt me. Volgens mij krijg je daar wel inspiratie van!

De tweede en laatste workshop die ik volgde was die van Marcel Tankink, ‘ik: NIEUW!’. Soms
moet je veranderen, ‘change or die’ zei Marcel Tankink, ik zag meteen een link naar Jempi Moens. Veranderen moet je doen vanuit je talent, je kracht. Tijdens de workshop leerden we onze talenten en ergernissen kennen op een leuke, frisse manier. Ik denk niet dat ik veranderd ben, maar ik heb wel gelachen en Marcel prikkelt je door op verschillende manieren naar hetzelfde te kijken. Heel leuk!

Na een borrel in Café ‘De Bak’, waar we eerder langskwamen, stapten we moe maar vol inspiratie
weer in de trein naar Groningen. Tijd om de boel in beweging te brengen,  want het enige dat ons
uit de crisis helpt is niet uit angst terug gaan naar je core business, maar door de creativiteit op te
zoeken!

Met dat idee zijn Maartje ter Veen en Anne Makkink begonnen met de MAAK050, de sociaal duurzame kaart van Groningen. Een kaart waarop de lokale initiatieven van bewoners en ondernemers worden verzameld. Het zijn initiatieven die door mensen zelf worden gedragen en van meerwaarde zijn voor wijk en omgeving.

Waarom MAAK050?
Het begon allemaal toen wij werden gevraagd om de editors te worden van de Community Lovers Guide van Groningen. Een internationale serie boeken over lokale bottom-up projecten. Volgens initiator Maurice Specht: ‘Met deze serie proberen we te laten zien wat voor geweldige initiatieven burgers wereldwijd ondernemen om hun omgeving mooier, beter, aangenamer en bijzonderder te maken.’

Editors zijn van de Groningse versie is een grote eer natuurlijk, maar hoe verzamel je de leukste en
meest diverse lokale initiatieven? Ons antwoord is de MAAK050. Een website waarop we de initiatieven verzamelen in beeld en tekst èn op een kaart. Op deze manier zoeken wij de verschillende projecten en doen we onderzoek naar de kracht en zelfredzaamheid van Groningers.

Neem nou JOP. Een van de projecten op de MAAK050 is JOP van Karina Bakx. JOP -het Plan- verzamelt leegstaande winkelpanden in het centrum van Groningen en deelt deze uit aan jonge ondernemers met een verfrissend initiatief. Op deze manier kunnen de creatieve initiatieven en mooie plannen getest worden, niet doormiddel van een bussinesplan maar, gewoon door te doen. Inmiddels loopt JOP goed, initiatieven weten JOP te vinden en lege ruimte is er ook genoeg. ‘Ik zie de lege ruimte als stukjes wereld waar je iets mee mag doen.’, aldus Karina.

Alleen met jouw hulp is de MAAK050 in de maak!
De MAAK050 maken wij niet alleen, wij hebben iedere hulp nodig die we kunnen krijgen. Ken jij een initiatief dat niet op de kaart mag ontbreken? Mail of bel ons!

Onlangs zijn de laarsjes door Greet Cazemier op de foto gezet tussen de gewassen en de beesten van de zorgboerderij De Golden Raand in Noordwolde.

Zorgboerderij De Golden Raand was in 2002 een van de eerste zorgboerderijen in Groningen en is inmiddels uitgegroeid tot een dagbestedings- en werk-leerplek met twee locaties, een bed en breakfast en diverse nevenwerkzaamheden zoals het werk in het Hertenkamp in Bedum en onderhoud van begraafplaatsen etc. Iedere week gaan zo’n 60 mensen, clienten, vrijwilligers, begeleiders en stagiaires, met elkaar aan de slag om de diverse klussen te klaren; ieder op zijn eigen wijze.

De winkel, de groententuin, theetuin en verkoop van perkgoed trekt klanten naar de boerderij en zo is de boerderij een ontmoetingsplek geworden en bevordert het de leefbaarheid op het platteland.

Zorgboerderij De Golden Raand is een agrarisch bedrijf met 60 melkkoeien waarbij mensen met een hulpvraag volledig geïntegreerd mee kunnen werken. Zij staan hierdoor midden in de maatschappij!

Weten wat er zoal gebeurt op de zorgboerderij? Check de facebookpagina!