Vergrootschaliging. Die is (ook) in de volkshuisvesting aan de orde van de dag. Hoe beïnvloedt de schaal van organisaties in de dorps- en wijkvernieuwing de leefbaarheid?  Wat zijn valide argumenten vóór resp. tegen vergrootschaliging en welke argumenten worden ten onrechte vaak opgevoerd? Wat zijn de gevolgen, voor bewoners, stakeholders, medewerkers? Hoe is een en ander te zien tegen de achtergrond van de ‘krimp’? Wie zijn de winnaars, wie de verliezers?  Roeg & Roem, dat overigens niet meedoet aan deze trend en zelfstandig en eigenzinnig doorgaat, slingert graag de discussie aan!

Wij doen dit onder bezielende leiding van kRoegbaas Roelof Otten.

Op de bar staan:
- Cees Buys, interim-bestuurder Lefier
- Prof. dr. Maarten Allers, hoogeleraar economie van decentrale
overheden en directeur van COELO: centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden.
- John van Veen, senior adviseur bij Woonbond Kennis- en Adviescentrum

Hoe komt het toch dat de Coca cola’s en de Apple’s van deze wereld de mensen (u, ik en iedereen om ons heen) zo ver krijgen om geld uit te geven aan producten die we misschien wel helemaal niet nodig hebben. En waarom lukt het de publieke sector niet om een wijk schoon te houden, mensen gezonder te laten eten en meer te laten bewegen?

Natuurlijk spelen er feiten mee zoals de marketingbudgetten en de aantrekkelijkheid van de producten. Een Apple iPad ziet er een stuk beter uit dan een Jonagold appel en je kunt er meer mee, het geeft je een hip imago en zal de iPad ook makkelijker verkopen. Maar is een gezond, fit lichaam niet hip?Als we even met onze gedachten bij de appels blijven, waarom geven we €500, – uit aan een Apple product maar geen €0,25 aan een gezonde appel? Zou de publieke sector meer moeten/kunnen overnemen van de commerciële marketing? Zouden we door het toepassen van de marketingtheorie gedragsverandering duurzaam kunnen laten plaatsvinden? Of zijn er andere aspecten voor nodig?

Binnen de publieke sector/ het sociale domein is marketing geen natuurlijke keuze maar in veel gevallen wel goed toepasbaar. Misschien kan sociale marketing een uitkomst bieden.

In diverse landen om ons heen en verder weg is dit al een ver ontwikkelde methodiek voor de publieke sector. Sociale marketing is een methodiek gericht op collectieve gedragsverandering in de publieke sector en heeft als uitgangspunt het probleemgedrag.

Doelgroepsegmentatie, inzicht in de drijfveren van de doelgroep die je wilt bereiken is het onderdeel wat bij sociale marketing wordt toegevoegd aan de marketingtheorie. Gedragstheorieën, waarom doen mensen wat ze doen en hoe kun je ze geleidelijk tot het gewenste gedrag bewegen, is wat nog te weinig gebeurd in de publieke sector. Van oudsher wordt voorlichting ingezet, want: “als we ze vertellen hoe het moet, dan DOEN mensen het toch?”.

Nee dus. Want mensen zijn geen rationele wezens. Dus vanuit het begrijpen van je doelgroep, een marketingmix inzetten om te zorgen dat de doelgroep het gewenste gedrag gaat vertonen.

Een succesvol voorbeeld uit Brent (bij Londen), Engeland.

In 2006 waren de kosten voor de gemeente Brent £450,000 voor het schoonmaken van de graffiti in de straten. Een vermindering van deze kosten was zeer gewenst en door een goede samenwerking van diverse agentschappen is er onderzoek gedaan naar de drijfveren van verschillende doelgroepen:

•   de jongeren die de graffiti maakten
•   de slachtoffers van het graffiti vandalisme 
•   en de plaatselijke bewoners.

Uit dit onderzoek bleek het volgende:

Wie zijn de graffitivandalen: een groep graffitivandalen is meestal samengesteld uit mannen tussen de 13 tot 17 jaar die uit een kansarm milieu komen en hebben een geschiedenis van familiaire problemen. Wanneer gebeurt het: graffiti vandalisme vindt voor het merendeel plaats in de zomermaanden. Waarom doen ze het: graffiti vandalisme geeft jongeren een kick, ze kunnen tenslotte gepakt worden. Ook wordt graffiti als “cool” bestempeld.

Op basis van de deze inzichten is een programma opgesteld met diverse activiteiten. Deze activiteiten bestonden uit de afleidingsmanoeuvres en verandering van de wetgeving. 

•      Het gezamenlijk maken van kunst in publieke ruimtes
•      Workshops over “street art” met een competitie element
•      De wetgeving voor de verkoop van verfspray is aangepast, de sprays mogen niet meer verkocht worden aan minderjarigen.

Het resultaat? Op dit moment zijn er 40 daders aangehouden en er is een duidelijke vermindering van de hoeveelheid graffiti in de straten van Brent. Naast een kostenreductie voor de gemeente, wonen de plaatselijke bewoners nu ook in een prettigere leefomgeving. De succesfactoren bij dit project waren onder andere:

• Het direct contact maken met de doelgroep in een vertrouwde omgeving (de school)
• Kunstenaars (rolmodellen) die de graffitivandalen direct aanspreken
• De samenwerking tussen de verschillende agentschappen

Sociale marketing:

Gedragsverandering moeilijk? Ken je doelgroep echt, denk als een
marketeer en verkoop het maatschappelijk belang als zeep!

Op welke manier kan sociale marketing toegepast worden in de dorps- en wijkvernieuwing?

In de dorps- en wijkvernieuwing is er ook gedragverandering die je wil nastreven als corporatie of overheid. Zoals duurzamer verbruik, minder overlast, doorstromen naar een starterwoning, een schonere woonomgeving. Op welke manier kan sociale marketing toegepast worden in de dorps- en wijkvernieuwing?

Pleuni Boelaars en Marian van Voorn zijn werkzaam bij STAMM, een adviesbureau voor de sociale sector in Noord Nederland.  Zij verzorgen een van de workshops op 8 maart 2012 tijdens het Roeg & Roem & Jong.  Kijk ook op www.sociale-marketing.com

Doel van de avond was om dorpsbewoners te informeren en inspireren op het gebied van verduurzaming, én om hen te stimuleren plannen te smeden om zelf hun dorpen duurzamer en socialer te maken. Door deze plannen in te dienen voor de Duurzame Dorpen Verkiezing, maken zij kans op professionele coaching en een bedrag van maximaal 3000 euro, om zo hun plan tot uitvoering te kunnen brengen.

Prikkelende presentaties

De inspiratie van de avond bestond uit een drietal presentaties en een informatiemarkt waar verschillende organisaties toonden wat zij deden op het gebied van duurzaamheid. De goede sfeer en de ruim 50 enthousiaste bezoekers droegen ook hun steentje bij aan de inspiratie.

De belangrijkste tips die uit de presentaties naar voren kwamen waren:

• Creeër waarde d.m.v een simpel concept, en de rest komt vanzelf (Frans Stokman, Grunneger Power;
• Zoek naar praktische oplossingen en kijk naar wat er al is, geef dorpsbewoners het initiatief en maak gebruik van elkaars kracht (Diet Hensums van KAW, over Dorpssörg);
• Dorpsbewoners kunnen samen hun woningen verduurzamen of bijvoorbeeld een leeg schoolgebouw herbestemmen, in de vorm van collectief particulier opdrachtgeverschap (Jacobien de Goede, KUUB)

De grootste gemeenschappelijke deler in de presentaties was dat men het samen moet doen, durven en gewoon moet beginnen!

Inspirerende informatiemarkt

Na de presentatie was het tijd voor de bezoekers om rond te scharrelen tussen de standjes. Deze werden bemand door de Plusbus, de Natuurspeeltuin, Eetbare Stad en het Repair Café. Het Repair Café werkt volgens de filosofie ‘give a man a fish, you have fed him for today. Teach a man to fish; and you have fed him for a lifetime’. Stimuleren van zelfvoorzienendheid dus. Ook de stand van Transition town Haren sprong daarop in, met onder andere een cursus kippen houden. Dorpsbewoners kregen niet alleen energie deze avond, maar leerden ook hoe ze deze zelf kunnen opwekken of inkopen bij de stand van Awizon en Lokale Energie Voorwaarts.

Vanzelfsprekend verkiezen

Wat opviel deze avond was dat alle gepresenteerde ideeën zo vanzelfsprekend zijn dat je je afvraagt waarom ze er nog niet in elk dorp zijn. Uiteraard hopen we dat deze avond veel heldere, simpele en uitvoerbare plannen voor de verkiezing oplevert. Maar duidelijk is ook dat als je meedoet, winnen niet eens het belangrijkste is. De conclusie van de avond is namelijk dat elk goed en simpel idee wel draagvlak creeërt, én dat je pas een verliezer bent als je denkt in problemen en niet in oplossingen!

Op donderdag 27 oktober vond in Groningen een ‘Inspiratiedag’ voor wijkteams plaats. Alle wijkteamleden van de 15 Mensen maken Stad!-wijken (Mensen maken Stad! is een samenwerkingsverband tussen gemeente en corporaties) waren uitgenodigd om met elkaar te vieren en te delen wat er goed gaat in de wijkteams.

Ook werden er tips uitgewisseld over hoe we als wijkteam beter bewoners bereiken en de leefbaarheid kunnen verbeteren. Een enorm inspirerende dag, vol humor, pecha kucha’s, samen koken en eten en verschillende workshops. Later volgt een uitgebreider verslag van deze dag. Interessant voor de aanwezigen, maar zeker ook voor andere steden en gemeenten die hun wijkteam- of dorpsraadleden willen laten inspireren!

Lagerhuisdebat

Een Lagerhuisdebat was één van de workshops op deze Inspiratiedag. Een groep enthousiastelingen, bestaande uit professionals en bewoners, legde elkaar het vuur aan de schenen onder begeleiding van Nijesteedirecteur Pieter Bregman. De stellingen kwamen voort uit de Twitter discussie die aan deze dag vooraf was gegaan (te volgen via Twitter hashtag #idvw). Een greep uit de strijd:

Participatie als doel op zich

De eerste stelling: “Het doel van wijkteams is a) participatie of b) leefbaarheid” zorgde direct voor een verdeling in de groep. Het merendeel van de debaters koos voor leefbaarheid. Volgens hen gebeurt alles met als doel om de leefbaarheid te vergroten, participatie is slechts het middel. De tegenstanders zien participatie juist als het hoofddoel van de wijkteams. Juist de Mensen maken Stad!-samenwerking als geheel, waar de wijkteams een onderdeel van zijn, heeft volgens hen  leefbaarheid als doel.”

Wijkgericht werken: een zaak van professionals?

Ook de stelling: “Wijkgericht werken bestaat uit a) betrokkenheid van bewoners of b) samenwerking tussen professionals” zorgde voor discussie. “Door betrokkenheid van bewoners weet je hoe zij praten, denken en participeren. Je moet bewoners binnenhalen”, zeiden degenen die wijkgericht werken zien als betrokkenheid van bewoners. Wijkgericht werken is juist een samenwerking tussen professionals, stelden de tegenstanders: “De schaal van de wijk sluit niet altijd aan bij de leefwereld van bewoners, die vaak meer op hun straat of pleintje gericht zijn. Als de professionals goed wijkgericht samenwerken, weten ze bewoners wel te vinden en andersom.” 

De kenners van de wijk

De volgende stelling werd een strijd van zeven tegen één. Moeten er wel of geen bewoners in een wijkteam zitten? Voorstanders gaven aan dat er geen enkele reden is waarom er geen bewoners in een wijkteam zouden kunnen zitten. “Bewoners zijn kenners van de wijk en het is arrogant om te veronderstellen dat professionals dezelfde blik hebben op de wijk als bewoners.“ Eén persoon kon niet worden overtuigd. Ondanks zijn sterke tegenargumenten zoals “als bewoners daar nou niet op zitten te wachten?”, eindigde hij deze ronde alleen.

‘Partycipatie’ heeft een te hoog bier gehalte

De stelling “Participatie moet vooral ‘fun’ zijn” werd fel bekritiseerd door tegenstanders. “Wanneer je participatie ‘partycipatie’ gaat noemen, haal je er een belangrijke inhoudelijke lading af. ‘Fun’ heeft een te hoog biergehalte.” De enige voorstander sprak daar tegenin: ‘het belang van de ‘fun-factor’ wordt juist enorm onderschat. Zelfs een ‘wij zijn tegen’ – bijeenkomst kan ‘fun’ zijn door kleine dingen net even anders te doen. Negatieve en saaie bijeenkomsten schrikken veel gewone burgers af’.

Participatie is liefde

De laatste stelling, “Participatie is te vergelijken met liefde”, zorgde voor mooie uitspraken als “Participatie is een teken van betrokkenheid en vertrouwen” én een eensgezind einde van het debat. De conclusie die debatleider Pieter uit het debat trekt is: wederzijds vertrouwen is een must. Het gaat niet gaat om de kwantiteit, maar om de kwaliteit van participatie. Een interessant punt voor de wijkteams om nog eens over verder te debatteren?

In dit fonkelnieuwe multifunctionele centrum zijn een groot aantal voorzieningen van het dorp ondergebracht. De bewoners kunnen hier onder andere terecht  voor het lenen van een boek uit de bibliotheek, een bezoek aan de tandarts en het spelen van hun wekelijkse volleybalwedstrijd. Ook gaan nagenoeg alle kinderen uit Jubbega naar één van de twee basisscholen in het gebouw.

De bijeenkomst was een initiatief van Roeg & Roem, woningcorporatie Accolade en Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland en vond plaats in één van de ontmoetingsruimtes van ‘De Kompanije’. Hoogleraar plattelandsontwikkeling Dirk Strijker schetste allereerst een beeld van de geschiedenis van ontmoetingsruimtes op het platteland. Aan de hand van een groot aantal regionale voorbeelden liet hij zien dat er in elk dorp wel een ruimte te vinden is waar de bewoners elkaar kunnen ontmoeten.

Duidelijke visie, juiste mensen

Aansluitend lieten Jan van Zanden (Kulturhûs Oudehaske), Bart Gorter (KAW) en Willem Bootsma (Fooq) zien welke aandachtspunten bij  de ontwikkeling van een multifunctioneel centrum van belang zijn. Alle drie lieten ze zien dat de totstandkoming van een gebouw begint met een strijdvaardige groep mensen die een helder beeld voor ogen heeft.  De rode draad van hun verhalen was verder een duidelijke en heldere boodschap. “Ontwikkel een duidelijke visie op het nieuwe gebouw en leg deze visie goed vast in heldere afspraken. Betrek vervolgens de juiste mensen op het goede moment en je kunt samen een goed functionerend gebouw ontwikkelen”.

Ontmoetingen

In de discussie na afloop van de presentaties werd bevestigd dat de gebruikers van een gebouw de doorslaggevende succesfactor zijn voor een goed functionerend geheel. De betrokkenheid van de mensen bepaalt of een voorziening in stand is te houden op een bepaalde plek. De uitdaging voor de komende jaren ligt dan ook in het faciliteren van die personen die hun ideeën over ontmoetingsruimtes op het platteland  concreet vorm willen geven. Het gaat er om dat ontmoetingen daar kunnen plaatsvinden, waar mensen er behoefte aan hebben.

Wat brengt de toekomst?

Multifunctionele centra zijn zeker niet in elk plattelandsdorp levensvatbaar. Plekken voor ontmoeting zullen echter altijd en overal aanwezig blijven. De betrokken professionals moeten daarom de dialoog aangaan met de lokale gemeenschap om zo te ontdekken welke voorzieningen waar nodig zijn. Dit vraagt andere vormen van samenwerking en financiering en biedt een uitdagend vraagstuk voor de komende jaren.  Persoonlijk ben ik erg benieuwd waar we over tien jaar in onze elektrische auto naar toe zullen rijden om elkaar te ontmoeten voor de Roeg & Roem bijeenkomst “ontmoeten 4.0 in plattelandsgebieden”. Of zullen we in 2021 al gewend zijn aan digitale ontmoetingen?

In Noordlaren inspireerden Roeg & Roem samen met Groninger dorpen en Summersalt, dorpsbewoners om deel te nemen aan de ‘Duurzame Dorpen Verkiezing’. Enthousiaste professionals lieten in het dorpshuis in Noordlaren hun eigen werk zien op het gebied van duurzaamheid. Ze vertelden bijvoorbeeld over het opzetten van een ‘plusbus’, een duurzame speeltuin, Dörpssörg of het samen overgaan op zonne-energie.

Een aantal bewoners zat ondertussen druk mee te schrijven op hun idee-inschrijfformulier; waren zij nu geinspireerd? We zullen het weten na 9 januari, dan is de deadline van de inschrijving om mee te doen aan de verkiezing. Informatie over de verkiezing en deadline vind je op de site van Groninger Dorpen.

Ontmoeten op het platteland

Op dezelfde mistige novemberdag vond in Jubbega een andere bijeenkomst plaats. Het thema van deze bijeenkomst waren MFA’s en MFC’s. Aan de hand van presentaties werden bezoekers meegenomen op een tocht langs het verleden, het heden en de toekomst in het voorzien in ontmoeten op het platteland. Ze konden onder andere een kijkje in de keuken nemen bij de werkgroep Kulturhus in Oudehaske, een initiatief van een groep bewoners. De presentaties werden gevolgd door een interessante discussie, een rondleiding in het MFC en een gezellige borrel.

• Hoe zet je kennis van bewoners in om de plannen op een hoger niveau te krijgen?
• Hoe zorg je ervoor dat mensen makkelijk kunnen meewerken of denken?
• Hoe verover je een plekje in de druk bezette agenda van bewoners?
• En hoe zorg je voor concrete en gedragen resultaten?

Wil je weten hoe online burger participatie hierbij kan helpen? Bezoek dan de expertsessies van METT in het Karmelklooster te Drachten.

Intervisie over kansen en bedreigingen van online burgerparticipatie

Tot 17 december wordt tijdens een aantal gratis expertsessies een intervisie gehouden over kansen en uitdagingen van online burgerparticipatie. En METT geeft een productpresentatie van haar burgerparticipatie oplossing.

Meer informatie http://www.mett.nl/Nieuws/134815.aspx

De verschillende niveaus van burgerparticipatie

Maar je moet natuurlijk altijd maar net weten waar nou dat ene leuke project is. Of waar men met ongeveer dezelfde situatie te maken had. Daarin ziet Roeg & Roem een schone taak voor zichzelf weggelegd. Daarom hebben wij vanaf nu een nieuwe rubriek op onze website: de projectencarrousel.

Hoe werkt het?

Waarschijnlijk ken je wel een doorgeefrubriek, vaak van sport- of buurtverenigingsblaadjes, personeelsbladen of iets dergelijks. Dat principe gebruiken we ook voor de projectencarrousel. De eerste bijdrage voor de projectencarrousel wordt verzorgd door Accolade, de tweede door het samenwerkingsverband Wijkvernieuwing Hoogezand-Sappemeer. Beiden vragen wij om een volgend project voor te dragen, welke na het maken van een blogpost weer een nieuw project mag voordragen etcetera.

Hoe ziet zo’n blogpost eruit?

Dat mag de schrijver zelf bepalen. Het kan een blogpost zijn, maar ook een interview met een betrokkene, een fotoreportage of misschien wel een filmpje. Als het maar kort, inspirerend en prikkelend is. Als dat lastig is, kunnen wij er natuurlijk bij helpen!

Wat leuk, wanneer kunnen we de eerste blogpost verwachten?

Op korte termijn, dus hou onze site in de gaten!